Leiders die alles oplossen zijn het grootste risico voor hun organisatie

Het klinkt als een compliment: een leider die altijd beschikbaar is, die problemen wegneemt, die nooit met lege handen staat. In de praktijk is het een van de meest onderschatte risicofactoren voor een organisatie.

Niet omdat de intentie fout is. Maar omdat het effect het tegenovergestelde is van wat beoogd wordt.

De oplosser als systeemdynamiek

Een leider die alles oplost, creëert een systeem dat opgelost wil worden. Medewerkers leren — bewust of onbewust — dat problemen naar boven geëscaleerd worden. Niet omdat ze het niet kunnen. Maar omdat het systeem dat beloont.

Het resultaat is een organisatie die afhankelijker wordt naarmate de leider meer doet. En een leider die steeds harder werkt, terwijl de organisatie steeds minder zelfsturend wordt.

Dit is geen kwestie van slechte intenties of zwakke medewerkers. Het is een systemische dynamiek die zich ontwikkelt zodra de leider een plek inneemt die niet van hem is.

Wat er systemisch gezien gebeurt

In systemisch werk is positie bepalend. Elk element in een systeem heeft een plek. Als een leider de plek inneemt van zijn medewerkers — door hun problemen op te lossen, hun besluiten te nemen, hun fouten te corrigeren — verstoort hij de orde in het systeem.

Mensen die hun eigen plek niet innemen, nemen ook geen eigenaarschap. Niet omdat ze dat niet willen, maar omdat het systeem dat niet van ze vraagt. De leider staat al op die plek.

De organisatie volgt de leider. Altijd. Dus als de leider alles oplost, leert de organisatie: hier hoeven wij niet te staan.

Het verschil tussen aanwezig zijn en bezetten

Een krachtige leider is aanwezig zonder te bezetten. Hij is beschikbaar zonder de ruimte in te nemen die van een ander is. Hij geeft richting zonder het pad te lopen dat iemand anders moet bewandelen.

Dat vraagt iets anders dan oplossingsvermogen. Het vraagt om het vermogen om te stoppen. Om de spanning te verdragen van een probleem dat nog niet opgelost is. Om te vertrouwen dat de ander het aankan — ook als dat onzeker voelt.

Dat is niet passief leiderschap. Dat is een van de moeilijkste vormen van leiderschap die er bestaat.

De organisatie als spiegel

Een organisatie is een spiegel van haar leiderschap. Wat u ziet in uw team — het gebrek aan initiatief, de afhankelijkheid, het wachten op instructies — is zelden een persoonlijkheidskenmerk van uw mensen.

Het is een systemische respons op wat er aan de top gebeurt.

De vraag is daarom niet: hoe maken we onze mensen zelfsturender? De vraag is: welke ruimte laat het leiderschap daarvoor?

Wilt u weten wat uw leiderschapsstijl teweegbrengt in uw organisatie? Plan een gesprek via https://www.corenexus.eu.